Kan Europa zijn eigen digitale boontjes doppen?

Welke alternatieven zijn er in Europa voor de Amerikaanse Big Tech? Wij stellen er graag een aantal voor.

In de afgelopen 20 jaar of zelfs meer zijn we helemaal ingepalmd door revolutionaire software uit de Verenigde Staten. Bedenk maar eens: welke online zoekopdracht gaat er niet via Google, Bing of ChatGPT? En hoeveel Nederlandse Google-accounts zijn er wel niet? De cijfers zijn niet bekend, maar het gaat om miljoenen. Bijna al onze communicatie, gegevens en foto’s zijn toevertrouwd aan Amerikaanse diensten. Nu gaat dat goed, maar wie weet wat de toekomst gaat brengen? We kunnen vertrouwen ervaren bij deze bedrijven, die gewoon goede zaken doen, maar we moeten onze ogen niet sluiten voor de gevaren die het met zich meebrengt.

In Europa kennen we de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming), waar elke tech-ontwikkelaar rekening mee moet houden. In de Tweede Kamer wordt er gesproken over digitale veiligheid (DigiD) en de risico’s die op de loer liggen bij het delen van gegevens met Amerikaanse bedrijven (Kyndryl in dit geval). Daaruit blijkt wel dat er echt risico’s zijn. Steeds meer tech-specialisten spreken zich er ook over uit. Het is hoog tijd om eens naar wat goede alternatieven te kijken!

Inhoudsopgave

1. E-mail

Het Zwitserse ProtonMail heeft de potentie om serieus te concurreren met de bekende, grotere maildiensten. Ze timmeren sinds 2014 geleidelijk aan de weg en hebben inmiddels al meer dan 100 miljoen gebruikers van hun verschillende diensten. Primair is dat hun e-mail, maar met een account kun je ook gebruik maken van een agenda (en conferenties), versleutelde VPN verbindingen, een wachtwoordmanager, “live” documenten (Office) en een cloud opslag. Er is zelfs een AI assistent (Lumo), waar ik in een volgende blog wat meer over ga vertellen.

ProtonMail is:

gratis voor 1 mailadres, betaald voor zakelijk gebruik en uitgebreide opties
zo goed als mogelijk beveiligd (Zwitserland hanteert de strengste eisen ter wereld)
vrij van advertenties
eenvoudig in gebruik

In potentie zien wij in ProtonMail de veilige en betrouwbare e-mailservice van de toekomst. Maar ze zullen het moeten blijven bevestigen. En voor ons als gebruikers geldt dat we af zouden moeten stappen van alle simpele en op het oog ideale en snelle oplossingen die ons voorgeschoteld worden. De beste weg is niet altijd die van de minste weerstand.

Een voetnoot hierbij is dat e-mail pas 100% secure is als iedereen de meest veilige programma’s gebruikt. Daarmee wil ik zeggen: stuur e-mail vanaf en naar (bijvoorbeeld) een ProtonMail account.

2. Cloudopslag

We zetten oneindig veel in (gedeelde) clouds. Foto’s, video’s, en belangrijke bestanden zowel privé als zakelijk. Ook dat lijkt prima opgeslagen te zijn, maar eigenlijk weten we niet hoe veilig het echt is. Met één druk op de knop kan alles geblokkeerd of vernietigd worden. Ook hier is AVG, hoe omslachtig of overbodig het soms ook lijkt, van cruciaal belang.

Nextcloud is in 2016 opgericht in Duitsland, en eigenlijk kunnen we zeggen dat het nu al het meest geavanceerde cloudsysteem ter wereld is. Het begin was simpel: geef bedrijven een eigen stukje cloud waar verder niemand bij kan. Vanaf daar hebben ze niet stilgezeten. Nextcloud heeft een prima e-mailservice, een kalender en conferencemogelijkheden. Ze onderscheiden zich ook door een goed werkend ‘office’-systeem, waarmee veel gebruikers tegelijk kunnen werken in documenten. Het is ontzettend schaalbaar, van thuiskantoor tot oneindig veel gebruikers. In de basis is ook Nextcloud gratis te gebruiken, voor overheden en bedrijven is het aan te raden de betaalde pakketten te overwegen om overal optimaal gebruik van te kunnen maken.

Omdat er aan EU-regels voldaan moet worden, is Nextcloud ook simpelweg de meest veilige keuze. Het grootste praktische voordeel? Nextcloud is gegarandeerd klaar om mee van start te gaan!

Met één druk op de knop kan alles geblokkeerd of vernietigd worden.

3. Webanalyse

Krijg je een cookiebanner te zien? Dan wordt je ‘gevolgd’ door Google Analytics. Dat is de meest gebruikte toepassing om webverkeer te meten. Google biedt dat gratis aan, maar gebruikt de verzamelde data voor andere dingen, zoals het tonen van advertenties. In 2007 begon de Franse student/entrepreneur Matthieu Aubry met het analyseprogramma Piwik. Het grootste verschil met Google? Bij Piwik was de gebruiker zelf de eigenaar van de verzamelde data. In 2018 veranderde Aubry de naam naar Matomo: het Japanse woord voor eerlijkheid. Want daar gaat het in zijn ogen om: eerlijke data verzamelen en er niks geks mee doen.

Matomo heeft een data-opslag in Duitsland en werkt natuurlijk conform AVG, aangevuld met ISO27001:2022. Een betere bescherming van privacy is er niet, en een miljoen websites ervaart dat al. Websites zonder cookiebanners. Matomo wordt dus al veel gebruikt als alternatief voor Google Analytics, zelfs door de VN.

Ook als je privacy respecteert kun je waardevolle informatie verzamelen, en Matomo is daar het bewijs van. Het programma is niet gratis, maar de kosten vallen mee als je kennismaakt met de mogelijkheden. Denk daarbij aan heatmaps, opnames en analyses. Bovendien kun je het dashboard naar eigen inzicht en smaak inrichten.

En ook hier zijn transparantie en veiligheid belangrijk, al zal dat voor de meeste afnemers niet de primaire reden zijn om Matomo te gebruiken.

4. Berichten

Threema is een Zwitserse app die ongeveer dezelfde functionaliteiten heeft als WhatsApp en Signal. Om te beginnen dus het sturen van berichten en foto’s, maar ook spraakberichten en (video-)oproepen. Er zijn een paar grote verschillen: natuurlijk heeft Threema te maken met de strenge Zwitserse regelgeving rondom privacy. Alles is end-to-end versleuteld, en bovendien communiceer je niet met je telefoonnummer of mailadres. Threema werkt met een app, die overigens niet gratis is, maar voor gebruik rekenen ze geen kosten en de app is vrij van advertenties.

Dat maakt Threema eigenlijk compleet anoniem. Het bestaat sinds 2012 en heeft ruim 12 miljoen gebruikers, vooral in de zakelijke sfeer. Omdat de app in de aanschaf niet gratis is zal het niet makkelijk worden voor Threema om te concurreren met de gevestigde orde. Aan de andere kant: als de Europese bazooka ingezet gaat worden, komen er misschien ook wel extra budgetten voor de Eurotech-bedrijven. Het is niet zo dat Europa zich niet kan redden, maar we zijn zoals ik al begon, ingepakt met een mooie strik eromheen.

Eigenlijk zijn er dus al best wat alternatieven voor de Amerikaanse Big Tech-giganten.

5. Social media

Tot slot zijn er zelfs voor social media wat alternatieven. De laatste grote hype, die op zijn hoogtepunt ongeveer 70 miljoen gebruikers had, was de Franse app BeReal. Deze app is vooral gericht op het delen van foto’s, zonder gebruik van filters. In de laatste jaren is het gebruik teruggelopen tot nog ongeveer 20 miljoen. Maar het is wel een app die zomaar weer een vlucht zou kunnen nemen.

Pixelfed is een open-source app met ongeveer een half miljoen gebruikers, die sterk lijkt op Instagram. En ze sorteren slim voor: je kunt je Instagram content kopiëren naar je Pixelfed account. Daar gaan we weer: ook Pixelfed werkt conform AVG en wordt nooit eigenaar van wat je plaatst. Zo kan je bijvoorbeeld instellen dat oude foto’s automatisch verwijderd worden, en wat je weggooit is echt weg. Pixelfed lijkt helemaal klaar voor een grote migratie van gebruikers.

Ook zou er zomaar een heel nieuw platform kunnen komen dat snel populair wordt, en er kan een groot publiek migreren naar een platform dat nu nog klein en onbekend is (zoals het onafhankelijke Friendica, gebaseerd op Facebook).

Eigenlijk zijn er dus al best wat alternatieven voor de Amerikaanse Big Tech-giganten. De ene is wat verder dan de andere, maar er zou in korte tijd veel kunnen gaan gebeuren. Ik daag je uit om kennis te maken met de Europese spelers!